Το σάλιο μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο που αντιδρούν τα άτομα με αλλεργίες στα φιστίκια, ένα από τα τροφικά αλλεργιογόνα που προκαλεί τον μεγαλύτερο συναγερμό στα τμήματα επειγόντων περιστατικών λόγω της σύνδεσής του με την αναφυλαξία. Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων επικεντρώθηκε σε κάτι τόσο συνηθισμένο όσο τα βακτήρια στο στόμα, για να προσπαθήσει να εξηγήσει γιατί ορισμένοι άνθρωποι αντιδρούν πιο έντονα από άλλους στο ίδιο τρόφιμο.
Μια κοινή μελέτη του Ινστιτούτου Έρευνας Υγείας του Νοσοκομείου La Princesa (IIS Princesa) στη Μαδρίτη και του Πανεπιστημίου McMaster στον Καναδά υποδηλώνει ότι ορισμένα βακτήρια που υπάρχουν φυσιολογικά στην στοματική κοιλότητα μπορεί να είναι σε θέση να διασπάσουν τις πιο προβληματικές πρωτεΐνες των φιστικιών , μειώνοντας έτσι την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος σε αλλεργικά άτομα.
Η σύνδεση μεταξύ των στοματικών βακτηρίων και της αλλεργίας στα φιστίκια
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe , εντοπίζει μια άμεση σχέση μεταξύ της στοματικής μικροχλωρίδας και της αντίδρασης του οργανισμού στα τροφικά αλλεργιογόνα, χρησιμοποιώντας τα φιστίκια ως κύριο μοντέλο. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε βακτήρια του γένους Rothia , τα οποία είναι κοινά στο σάλιο και θεωρούνται μέρος της φυσιολογικής στοματικής χλωρίδας.
Αυτά τα βακτήρια αποδείχθηκαν ικανά να αποικοδομήσουν τις πιο αλλεργιογόνες πρωτεΐνες των φιστικιών . Όταν αυτές οι πρωτεΐνες υποβλήθηκαν στη δράση του Rothia , ελήφθησαν μικρότερα θραύσματα, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για την τόνωση των ανοσοκυττάρων σε άτομα που πάσχουν από αλλεργίες. Η απόκριση αυτών των κυττάρων ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με την αντίδραση σε μη επεξεργασμένα φιστίκια.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η παρουσία Rothia στην στοματική κοιλότητα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα πρώτο φίλτρο , μειώνοντας την ισχύ των αλλεργιογόνων πριν φτάσουν στο υπόλοιπο πεπτικό σύστημα και έρθουν σε πιο έντονη επαφή με το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτός ο μηχανισμός θα μπορούσε να είναι ένα σημαντικό κομμάτι στην κατανόηση του γιατί, όταν έρχονται αντιμέτωποι με την ίδια ποσότητα φιστικιών, ορισμένοι άνθρωποι υποφέρουν από σοβαρές αντιδράσεις και άλλοι, με την ίδια διαγνωσμένη αλλεργία, παρουσιάζουν ηπιότερα συμπτώματα ή χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αντιδράσουν.
Πειράματα σε ζωικά μοντέλα: λιγότερη αναφυλαξία σε ποντίκια
Πέρα από τις εργαστηριακές δοκιμές με κύτταρα, η ομάδα επαλήθευσε αυτές τις επιδράσεις σε ζωικά μοντέλα αλλεργίας στα φιστίκια . Ποντίκια που είχαν αποικιστεί με βακτήρια του γένους Rothia εμφάνισαν αξιοσημείωτη μείωση στη σοβαρότητα της αλλεργικής αντίδρασης μετά τη λήψη φιστικιών από το στόμα.
Σε αυτά τα μοντέλα ποντικών, η ένταση των συμπτωμάτων που συνάδουν με την αναφυλαξία ήταν χαμηλότερη όταν τα αλλεργικά ζώα είχαν προηγουμένως αποικιστεί από αυτά τα στοματικά βακτήρια. Αυτό υποδηλώνει ότι η ίδια η μικροχλωρίδα, εάν περιέχει επαρκείς ποσότητες Rothia , θα μπορούσε να ρυθμίσει την φλεγμονώδη καταιγίδα που προκαλείται μετά την κατάποση του αλλεργιογόνου.
Οι ερευνητές δοκίμασαν επίσης τη χορήγηση φιστικιών σε ποντίκια που είχαν προηγουμένως υποστεί πέψη από βακτήρια Rothia . Σε αυτήν την περίπτωση, τα ζώα που ευαισθητοποιήθηκαν στα φιστίκια εμφάνισαν ηπιότερες κλινικές εκδηλώσεις από εκείνα που κατανάλωσαν την τροφή χωρίς προηγούμενη βακτηριακή επεξεργασία.
Συνολικά, αυτά τα αποτελέσματα ενισχύουν την ιδέα ότι η παρέμβαση στην τροφή ή στο στοματικό μικροβίωμα πριν από την έκθεση σε αλλεργιογόνα μπορεί να επηρεάσει τον τύπο της αντίδρασης που εμφανίζεται. Παρόλο που πρόκειται για προκλινικές δοκιμές, παρέχουν μια σταθερή βιολογική βάση για την εξερεύνηση νέων στρατηγικών.
Ασθενείς με αλλεργίες: η ποσότητα της Rothia στο σάλιο έχει σημασία
Για να μεταφράσουν αυτές τις παρατηρήσεις στο ανθρώπινο πλαίσιο, οι ερευνητές ανέλυσαν το σάλιο δύο ομάδων ασθενών με αλλεργία στα φιστίκια από το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη και το Νοσοκομείο Mount Sinai στη Νέα Υόρκη, δύο κορυφαία κέντρα για τροφικές αλλεργίες.
Σε αυτές τις ομάδες, μετρήθηκε η αφθονία βακτηρίων ικανών να αποικοδομήσουν τις πρωτεΐνες των φιστικιών , με ιδιαίτερη προσοχή στο γένος Rothia . Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι άτομα με υψηλότερα επίπεδα αυτών των βακτηρίων στο στόμα τους ανέχονταν μεγαλύτερες ποσότητες φιστικιών πριν εμφανίσουν αλλεργική αντίδραση.
Με άλλα λόγια, η υψηλότερη περιεκτικότητα σε Rothia στο σάλιο συσχετίστηκε με υψηλότερο όριο έκθεσης σε αλλεργιογόνα, με αποτέλεσμα μεταγενέστερες ή λιγότερο έντονες αντιδράσεις. Αυτή η σχέση, που παρατηρήθηκε σε δύο ανεξάρτητες ομάδες, ενισχύει την αξιοπιστία του ευρήματος.
Αυτό το μοτίβο θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξήγηση μέρους της ατομικής μεταβλητότητας στον κίνδυνο αναφυλαξίας μεταξύ ασθενών που έχουν διαγνωστεί με αλλεργία στα φιστίκια. Δεν αντιδρούν όλοι με τον ίδιο τρόπο στην ίδια δόση και η σύνθεση της στοματικής μικροχλωρίδας φαίνεται να είναι μία από τις σχετικές μεταβλητές.
Επιπτώσεις για την Ευρώπη και την Ισπανία: ένα αυξανόμενο πρόβλημα υγείας
Η αλλεργία στα φιστίκια είναι μια από τις πιο ανησυχητικές αλλεργίες τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ισπανία , λόγω της δυνατότητάς της να προκαλέσει αναφυλακτικές αντιδράσεις μέσα σε λίγα λεπτά. Εκτιμάται ότι μεταξύ 1% και 2% του παγκόσμιου πληθυσμού μπορεί να είναι αλλεργικός σε αυτό το τρόφιμο, ποσοστά που θεωρούνται παρόμοια ή αυξανόμενα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Ισπανία, οι κλινικές αλλεργιών και τα τμήματα επειγόντων περιστατικών αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερο σοβαρές αντιδράσεις από τυχαία έκθεση σε ίχνη φιστικιών σε επεξεργασμένα τρόφιμα, εστιατόρια και σχολικές καφετέριες. Επομένως, οποιαδήποτε πρόοδος που επιτρέπει την αναγνώριση ατόμων που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο ή μειώνει τη σοβαρότητα αυτών των αντιδράσεων είναι κλινικού ενδιαφέροντος και ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία.
Το γεγονός ότι η μελέτη διεξάγεται από το Νοσοκομείο de La Princesa στη Μαδρίτη φέρνει αυτά τα ευρήματα ακόμη πιο κοντά στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αν και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να προταθούν αλλαγές στην κλινική πρακτική, ανοίγει την πιθανότητα οι μικροβιακοί δείκτες στο σάλιο να ληφθούν υπόψη στο μέλλον για την κατηγοριοποίηση του κινδύνου σε ασθενείς με αλλεργίες.
Επιπλέον, η παρούσα εργασία ευθυγραμμίζεται με τη γενική τάση στην Ευρώπη για διερεύνηση της μικροχλωρίδας ως θεραπευτικού στόχου όχι μόνο για αλλεργίες αλλά και για άλλες ανοσολογικές ασθένειες. Το στόμα, που συχνά παραβλέπεται υπέρ του εντέρου, αρχίζει να κερδίζει έδαφος σε αυτό το είδος έρευνας.
Ρύθμιση της στοματικής μικροχλωρίδας: μια πιθανή θεραπευτική προσέγγιση
Μία από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές της μελέτης είναι ότι δεν περιορίζεται στην περιγραφή μιας συσχέτισης, αλλά προτείνει στοχευμένη τροποποίηση της μικροχλωρίδας ως πιθανή συμπληρωματική στρατηγική θεραπείας για την αλλεργία στα φιστίκια και άλλες τροφικές αλλεργίες.
Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι εάν η παρουσία ωφέλιμων βακτηρίων όπως το Rothia στην στοματική κοιλότητα μπορούσε να αυξηθεί με ασφάλεια και βιωσιμότητα , η ένταση των αλλεργικών αντιδράσεων θα μπορούσε να μειωθεί με μερική αποικοδόμηση των αλλεργιογόνων πριν αυτά προχωρήσουν μέσω του πεπτικού συστήματος.
Μεταξύ των πιθανών εργαλείων που αναφέρονται είναι η μικροβιακή παρέμβαση χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα προβιοτικά ή άλλους τύπους ικανούς να προωθήσουν τον αποικισμό από αυτούς τους τύπους βακτηρίων. Σε αντίθεση με μια προσέγγιση που βασίζεται αποκλειστικά σε φάρμακα, αυτή η γραμμή έρευνας επικεντρώνεται στην τροποποίηση του μικροβιακού οικοσυστήματος για να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τα αλλεργιογόνα.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά μας πριν αυτές οι ιδέες γίνουν άμεσα διαθέσιμες θεραπείες. Θα είναι απαραίτητο να καθοριστεί ποια συγκεκριμένα στελέχη είναι πιο αποτελεσματικά , σε ποιες δόσεις, για πόσο χρονικό διάστημα και σε ποια προφίλ ασθενών έχουν πραγματικά κλινικά σημαντική επίδραση.
Αλλαγή προσέγγισης στην αντιμετώπιση των τροφικών αλλεργιών
Μέχρι σήμερα, η διαχείριση της αλλεργίας στα φιστίκια βασιζόταν κυρίως στην αυστηρή αποφυγή της τροφής , στην εκπαίδευση για την αναγνώριση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων και στη διαθεσιμότητα φαρμάκων διάσωσης, όπως η αυτοενέσιμη αδρεναλίνη, σε περίπτωση σοβαρών αντιδράσεων.
Τα τελευταία χρόνια, έχουν επίσης αναπτυχθεί πρωτόκολλα ανοσοθεραπείας από το στόμα , τα οποία περιλαμβάνουν τη χορήγηση ελεγχόμενων και αυξανόμενων ποσοτήτων του αλλεργιογόνου υπό ιατρική παρακολούθηση, με στόχο την πρόκληση κάποιας ανοχής. Ωστόσο, αυτές οι διαδικασίες δεν είναι χωρίς κινδύνους και δεν είναι κατάλληλες για όλους τους ασθενείς.
Η ιδέα της προσθήκης τροποποίησης της στοματικής μικροχλωρίδας σε αυτά τα εργαλεία εισάγει μια αλλαγή προοπτικής: δεν θα αφορούσε μόνο την εξοικείωση του ανοσοποιητικού συστήματος με το αλλεργιογόνο, αλλά και το «φιλτράρισμα» ή τον μετασχηματισμό του πριν αυτό προκαλέσει την πιο επιθετική ανοσολογική απόκριση.
Εάν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν αυτά τα ευρήματα και τα μετατρέψουν σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους στην Ευρώπη και σε άλλες ηπείρους, αυτό θα μπορούσε να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στο οποίο τα βακτήρια του στόματος θα γίνουν σύμμαχοι στην καταπολέμηση των τροφικών αλλεργιών, συμπληρώνοντας τις τρέχουσες στρατηγικές.
Η εργασία με επικεφαλής τον Rodrigo Jiménez , επικεφαλής της Ομάδας Έρευνας για την Ανοσία Τύπου 2 στο IIS Princesa, και τον Alberto Caminero , καθηγητή στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου McMaster, προβάλλει μια ιδέα που μέχρι πρόσφατα ακουγόταν μακρινή: ότι η σύνθεση του σάλιου και η μικροχλωρίδα του μπορούν να βοηθήσουν στην πρόβλεψη του ποιος διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να υποφέρει από σοβαρές αντιδράσεις στα φιστίκια και, στο μέλλον, να χρησιμεύσουν ως βάση για τον σχεδιασμό νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων πέρα από τα κλασικά φάρμακα.