Η σπατάλη τροφίμων έχει γίνει μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις στην Ισπανία και σε ολόκληρη την Ευρώπη, ειδικά καθώς η σπατάλη τροφίμων αυξάνεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες . Εκατομμύρια κιλά άψογων τροφίμων χάνονται κάθε χρόνο σε σπίτια, επιχειρήσεις, βιομηχανίες, ακόμη και στη γεωργία, ενώ πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε επαρκή διατροφή.
Αντιμέτωποι με αυτό το σενάριο, οι δημόσιες διοικήσεις, οι κοινωνικοί φορείς και οι εταιρείες εφαρμόζουν νέες στρατηγικές, κανονιστικά πλαίσια, έργα πεδίου και τεχνολογικές καινοτομίες για τη μείωση αυτών των απωλειών, την καλύτερη αξιοποίηση των πόρων και την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης στο πλαίσιο του συστήματος τροφίμων.
Δημόσιες στρατηγικές: Καστίλλη-Λα Μάντσα και η προώθηση του «Χωρίς Απόβλητα 2030»
Σε περιφερειακό επίπεδο, η Καστίλλη-Λα Μάντσα έχει κάνει ένα σημαντικό βήμα με την έγκριση του Διατάγματος 19/2019, της 26ης Μαρτίου , το οποίο προωθεί συγκεκριμένα μέτρα για την πρόληψη της σπατάλης τροφίμων και τη διευκόλυνση της αναδιανομής τροφίμων στην περιοχή. Αυτός ο κανονισμός δίνει έμφαση στη δημιουργία και την ενίσχυση σταθερών διαύλων δωρεάς και επαναχρησιμοποίησης , τόσο για τη μείωση της ποσότητας τροφίμων που απορρίπτονται όσο και για τη βελτίωση της κοινωνικής και οικονομικής ισότητας.
Από αυτό το κανονιστικό πλαίσιο, γεννήθηκε η Στρατηγική «Όχι Απορρίμματα 2030» , η οποία σχεδιάστηκε ως ένας μακροπρόθεσμος οδικός χάρτης ευθυγραμμισμένος με την Ατζέντα του 2030. Στόχος της είναι να διατυπώσει δημόσιες πολιτικές που θεωρούν τη σπατάλη τροφίμων όχι μόνο ως πρόβλημα αποβλήτων, αλλά και ως σημείο συνάντησης μεταξύ του περιβάλλοντος, της υγιεινής διατροφής, της υπεύθυνης κατανάλωσης , της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Η περιφερειακή πρωτοβουλία επικεντρώνεται στην εκπαίδευση, την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση όλων των κρίκων της αγροδιατροφικής αλυσίδας στην Καστίλλη-Λα Μάντσα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι παραγωγοί, οι μεταποιητές, οι διανομείς, τα εστιατόρια και οι λιανοπωλητές, με στόχο την ενθάρρυνση κάθε ενδιαφερόμενου μέρους να επανεξετάσει τις διαδικασίες του και να ελαχιστοποιήσει τις απώλειες που μπορούν να αποφευχθούν.
Η Στρατηγική «Καμία Σπατάλη 2030» παρουσιάζεται επίσης ως περιβαλλοντική πολιτική προτεραιότητας για την περιοχή, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη άλλους κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς στόχους. Στόχος είναι η ενσωμάτωση της πρόληψης της σπατάλης τροφίμων σε όλες τις γεωργικές πολιτικές, τις πολιτικές δημόσιας υγείας, κοινωνικής πρόνοιας και εκπαίδευσης.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση: διευρυμένη ευθύνη και κλιματικοί στόχοι
Σε κοινοτικό επίπεδο, μια έκθεση που εκπονήθηκε από την Κοινοπραξία Βιομηχανιών Βιο-Βάσης (BIC) και την Zero Waste Europe (ZWE) προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να μην επιτύχει τους στόχους της για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων, τη δράση για το κλίμα και την κυκλική οικονομία, εάν δεν ενισχύσει το πλαίσιο ευθυνών στην αλυσίδα αξίας των τροφίμων.
Σύμφωνα με αυτήν την ανάλυση, τα απορρίμματα τροφίμων ευθύνονται για ποσοστό μεταξύ 8% και 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου . Στην ΕΕ, εκτιμάται ότι κάθε άτομο παράγει περίπου 130 κιλά σπατάλης τροφίμων ετησίως . Παρόλο που η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί από τα κράτη μέλη να συλλέγουν τα βιολογικά απόβλητα ξεχωριστά από το 2024 , στην πράξη μόνο περίπου το 26% των απορριμμάτων κουζίνας συλλέγεται ξεχωριστά , ενώ τα υπόλοιπα καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής ή αποτεφρωτήρες.
Αυτή η κατάσταση περιπλέκει την επίτευξη των στόχων που ορίζονται από την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Απόβλητα , η οποία στοχεύει σε μείωση κατά 30% κατά κεφαλήν της σπατάλης τροφίμων στα νοικοκυριά, το λιανικό εμπόριο και τα εστιατόρια έως το 2030, και σε μείωση κατά 10% στη φάση της μεταποίησης . Χωρίς ριζικές αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, διανομής και κατανάλωσης των τροφίμων, η επίτευξη αυτών των στόχων φαίνεται δύσκολη.
Σε απάντηση σε αυτή την κατάσταση, η έκθεση προτείνει την εισαγωγή ενός ειδικού συστήματος Διευρυμένης Ευθύνης του Παραγωγού (EPRFP) για τα τρόφιμα . Αυτό το εργαλείο θα μετατοπίσει μέρος του οικονομικού και λειτουργικού βάρους που επωμίζονται επί του παρόντος κυρίως οι δήμοι και οι φορολογούμενοι στις εταιρείες που διαθέτουν τρόφιμα στην ευρωπαϊκή αγορά: κατασκευαστές, χονδρεμπόρους, εισαγωγείς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λιανοπωλητές.
Η έμφαση δίνεται σε εκείνους που σχεδιάζουν, συσκευάζουν, επισημαίνουν και εμπορεύονται τα προϊόντα , καθώς στα αρχικά στάδια της αλυσίδας λαμβάνονται οι βασικές αποφάσεις που καθορίζουν την παραγωγή αποβλήτων: μεγέθη συσκευασιών , μερίδες, ημερομηνίες λήξης και ημερομηνία λήξης, στρατηγικές εφοδιασμού και προώθησης ή συστήματα διανομής.
Βιοοικονομία και αξιοποίηση της σπατάλης τροφίμων
Εκτός από τις κλιματικές και κοινωνικές διαστάσεις, η πρόταση της BIC και της Zero Waste Europe υπογραμμίζει τις δυνατότητες των αποβλήτων τροφίμων ως πόρου για τη βιοοικονομία . Μέσω ενός συστήματος διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια σταθερή ροή βιολογικών αποβλήτων υψηλής ποιότητας για την τροφοδότηση βιομηχανιών βιολογικής προέλευσης, προωθώντας λύσεις αξιοποίησης όπως η κομποστοποίηση και η αναερόβια χώνευση.
Η παραγωγή κομπόστ και χωνεμένου υλικού από καλά διαχωρισμένα οργανικά απόβλητα επιτρέπει την αναγέννηση υποβαθμισμένων εδαφών και το κλείσιμο των κύκλων των θρεπτικών συστατικών , μειώνοντας την εξάρτηση από τα συνθετικά λιπάσματα. Αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, στην οποία τα απόβλητα μετατρέπονται σε πρώτες ύλες και η υγειονομική ταφή και η αποτέφρωση ελαχιστοποιούνται.
Από την οργάνωση Zero Waste Europe , η ιδρύτριά της, Joan Marc Simon, επιμένει ότι, μόλις καθοριστούν οι στόχοι μείωσης και η υποχρέωση για χωριστή συλλογή βιολογικών αποβλήτων, είναι απαραίτητο να υπάρχουν αποτελεσματικά οικονομικά μέσα για να καταστούν βιώσιμες αυτές οι αλλαγές. Χωρίς χρηματοδότηση και σαφείς ευθύνες, οι δεσμεύσεις μπορεί να παραμείνουν απλώς κενά περιεχομένου.
Ομοίως, ο Dirk Carrez, Διευθύνων Σύμβουλος της κοινοπραξίας BIC, τονίζει την ανάγκη αξιοποίησης του ακόμη υποεκμεταλλευόμενου δυναμικού των αποβλήτων τροφίμων ως πρώτης ύλης για τις ευρωπαϊκές βιοβιομηχανίες. Δεν πρόκειται μόνο για την αποτροπή της κατάληξης των τροφίμων στα σκουπίδια, αλλά και για την ενσωμάτωσή τους σε νέα, πιο βιώσιμα μοντέλα παραγωγής.
Αυτή η ευρωπαϊκή συζήτηση ενισχύει την ιδέα ότι η πρόληψη της σπατάλης τροφίμων αποτελεί βασικό στοιχείο για την ευθυγράμμιση των πολιτικών για τα απόβλητα, το κλίμα και τη βιοοικονομία. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν τον ρυθμό με τον οποίο η Ευρώπη θα κινηθεί προς ένα πιο κυκλικό σύστημα τροφίμων με μικρότερο αποτύπωμα άνθρακα.
Σταχυολόγηση και σταχυολόγηση: ανάκτηση τροφίμων στην ύπαιθρο
Πέρα από τους κανονισμούς και τις εκθέσεις, πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν άμεσα τις απώλειες στον γεωργικό τομέα κερδίζουν έδαφος σε διάφορες ισπανικές περιοχές . Μία από τις πρακτικές που επανεμφανίζεται είναι η συλλογή σταχυών, παραδοσιακά γνωστή στα Κανάρια Νησιά ως «rebusca », η οποία περιλαμβάνει τη συλλογή, με την άδεια των αγροτών, προϊόντων που έχουν βγει εκτός εμπορικής αγοράς αλλά εξακολουθούν να είναι απολύτως βρώσιμα.
Στο νησί της Τενερίφης, η συλλογικότητα La Rebusca ξεκίνησε ένα πιλοτικό έργο που αναπαράγει το έργο που εκτελεί το Ίδρυμα Espigoladors στην Καταλονία εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Την πρώτη ημέρα στο Güímar, χάρη σε συμφωνία με τον γεωργικό όμιλο SAT Izaña, συλλέχθηκαν λάχανα και πιπεριές που επρόκειτο να απορριφθούν από τα αγροκτήματα, παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν σε καλή διατροφική και υγειονομική κατάσταση.
Αυτά τα προϊόντα, τα οποία δεν επρόκειτο να πωληθούν λόγω των συνθηκών της αγοράς, δωρήθηκαν σε συσσίτια και οργανισμούς που εργάζονται με ευάλωτα άτομα. Με αυτόν τον τρόπο, η προσπάθεια συλλογής απορριμμάτων απέτρεψε τη σπατάλη ολόκληρης της σοδειάς, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσε τα δίκτυα κοινωνικής υποστήριξης στην περιοχή.
Η πρωτοβουλία έχει εμπλέξει περίπου είκοσι εθελοντές και έχει προκαλέσει σημαντικό ενδιαφέρον για τη διοργάνωση μελλοντικών εκδηλώσεων . Για τους συμμετέχοντες, πρόκειται για μια δραστηριότητα που συνδυάζει την κοινωνική και περιβαλλοντική δέσμευση με την ενεργό υπαίθρια αναψυχή, ανοιχτή σε άτομα όλων των ηλικιών και ικανοτήτων.
Μαρτυρίες όπως αυτή της Mercedes González Carlos, μιας από τις εθελόντριες, αντικατοπτρίζουν τον αντίκτυπο αυτών των ενεργειών: εξεπλάγη από την τεράστια ποσότητα τροφίμων σε άριστη κατάσταση που θα είχε σπαταληθεί σε λίγες μόνο ώρες εργασίας, και εκτίμησε ιδιαίτερα την ατμόσφαιρα συνεργασίας που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της συλλογής, γνωρίζοντας ότι τα προϊόντα προορίζονται για ομάδες με λιγότερη πρόσβαση σε φρέσκα τρόφιμα.
Το έργο Cultivate και το κρατικό δίκτυο συλλογής σταχυολογήματος
Η εμπειρία της Τενερίφης δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Το Ίδρυμα Espigoladors , με έδρα την Καταλονία, προωθεί ένα πανεθνικό έργο για την επέκταση της συλλογής σε διάφορες περιοχές της Ισπανίας και την οικοδόμηση μιας ισχυρής κοινότητας γύρω από αυτήν την πρακτική. Ο οργανισμός συνεργάζεται με φορείς όπως το Δημοτικό Συμβούλιο Yerri Valley και Buruxka (Ναβάρα), το CERAI Valencia και Aragon, το Ίδρυμα Intras (Βαγιαδολίδ), το Heliconia (Μαδρίτη) και η ίδια η συλλογικότητα La Rebusca στα Κανάρια Νησιά.
Στόχος είναι η μείωση των απωλειών τροφίμων στα χωράφια, η ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας για τις ευάλωτες ομάδες και η προώθηση πιο βιώσιμων γεωργικών πρακτικών. Μέσω συμφωνιών με τοπικούς παραγωγούς και της συμμετοχής εθελοντών, ανακτώνται φρούτα και λαχανικά που έχουν μείνει εκτός αγοράς λόγω πλεονασμάτων παραγωγής, μειωμένης ζήτησης ή για καθαρά αισθητικούς λόγους.
Όλα τα τρόφιμα που συλλέγονται διανέμονται σε κοινωνικούς οργανισμούς και σε σημεία δωρεάν διανομής που εργάζονται για να εγγυηθούν το δικαίωμα σε υγιεινή και αξιοπρεπή τροφή. Με αυτόν τον τρόπο, οι πόροι που επενδύονται στην παραγωγή αξιοποιούνται σωστά και τόνοι τροφίμων αποτρέπονται από το να καταλήξουν χαμένα χωρίς ποτέ να καταναλωθούν.
Η ανάπτυξη αυτού του κρατικού δικτύου υποστηρίζεται από το έργο Cultivate, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση . Στο πλαίσιο αυτό, το Espigoladors βοηθά διάφορους οργανισμούς να ξεκινήσουν πιλοτικές πρωτοβουλίες συλλογής δεδομένων σε διάφορες κοινότητες μεταξύ Νοεμβρίου 2025 και Φεβρουαρίου 2026, ως πρώτο βήμα προς τη σταθερή αναπαραγωγή του μοντέλου του.
Η προσέγγιση του έργου βασίζεται σε τρεις κύριους στόχους: την αύξηση της γνώσης και της ευαισθητοποίησης σχετικά με τη συλλογή πόρων στις περιοχές, τη μεταφορά ικανοτήτων και την υποστήριξη νέων οργανισμών στην προσαρμογή της μεθοδολογίας σε κάθε τοπική πραγματικότητα, και την οικοδόμηση ενός δομημένου δικτύου φορέων που υπερασπίζεται τη νομική αναγνώριση αυτής της πρακτικής και διευκολύνει την επέκτασή της.
Εσπιγκολαδόρ και Λα Ρεμπούσκα: από την ύπαιθρο στην κοινωνική αλλαγή
Το Ίδρυμα Espigoladors αυτοπροσδιορίζεται ως μια κοινωνική οντότητα που εργάζεται για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων από μια μετασχηματιστική και συμπεριληπτική οπτική γωνία . Η συλλογή τροφίμων είναι η δραστηριότητα που δίνει νόημα στο όνομά του και χρησιμεύει ως σημείο εκκίνησης για ολόκληρο το έργο του: μέσω συνεργασιών με παραγωγούς και της δέσμευσης εθελοντών, συλλέγονται φρούτα και λαχανικά που απορρίπτονται από το εμπορικό κύκλωμα.
Αυτά τα τρόφιμα παραδίδονται σε κοινωνικούς οργανισμούς και δωρεάν κέντρα διανομής που εξυπηρετούν άτομα σε ευάλωτες καταστάσεις. Η πρωτοβουλία όχι μόνο μειώνει τα απόβλητα, αλλά συνδέει και αγροτικές κοινότητες, πολίτες και οργανισμούς, προωθώντας μια ευρύτερη προοπτική για την αξία των τροφίμων και της γεωργικής εργασίας.
Ένας άλλος θεμελιώδης πυλώνας του ιδρύματος είναι η παραγωγή γνώσης και η ευαισθητοποίηση . Το Espigoladors διεξάγει μελέτες σχετικά με την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων, συμμετέχει σε θεσμικά και ενδιαφερόμενα δίκτυα για να επηρεάσει τη δημόσια πολιτική και διοργανώνει εκπαιδευτικά εργαστήρια και δραστηριότητες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που απευθύνονται τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
Εν τω μεταξύ, η συλλογικότητα La Rebusca , που σχηματίστηκε από ανθρώπους από την Τενερίφη εμπνευσμένους από την καταλανική εμπειρία, οργανώνεται από το 2025 για να αντιμετωπίσει το πλεόνασμα τροφίμων που έχει απομείνει στα χωράφια των Καναρίων Νήσων. Σε συνεργασία με την Έδρα Αγροτικών Σπουδών Pedro Molina Ramos στο Πανεπιστήμιο της La Laguna , έχουν διοργανώσει εργαστήρια για τη σπατάλη τροφίμων και συνεχίζουν να σχεδιάζουν νέες πρωτοβουλίες συλλογής τροφίμων σε αγροκτήματα, όπως αυτά που ανήκουν στην εταιρεία SAT Izaña.
«Κοινωνική Γεύση»: πλεονάζον φαγητό από συσσίτια μετατρέπεται σε καθημερινά γεύματα
Η σπατάλη τροφίμων δεν συμβαίνει μόνο στην πηγή. Ένα σημαντικό μέρος των απωλειών προέρχεται από τις σχολικές, εταιρικές και νοσοκομειακές καφετέριες , όπου παρασκευάζονται μεγάλες ποσότητες τροφίμων, αλλά δεν καταναλώνονται πάντα. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, το Ίδρυμα Τράπεζας Τροφίμων της Ναβάρας (BAN) ξεκίνησε το έργο «Κοινωνική Γεύση – Το Κοινό Πιάτο» στην Παμπλόνα.
Αυτή η πρωτοβουλία μετατρέπει το πλεονάζον έτοιμο φαγητό σε πλήρη και ασφαλή καθημερινά γεύματα για ευάλωτους ανθρώπους στην πόλη. Με την υποστήριξη του Ιδρύματος "la Caixa" , το πρόγραμμα αντιμετωπίζει μια διπλή πρόκληση: την επίμονη επισιτιστική ανασφάλεια μεταξύ ορισμένων ομάδων και την ύπαρξη έτοιμων γευμάτων που, χωρίς ένα δίκτυο για τη χρήση τους, διαφορετικά θα κατέληγαν να πετιούνται.
Το «Κοινωνική Γεύση» έρχεται σε μια εποχή που τίθεται σε ισχύ ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο ενισχύει την πρόληψη της σπατάλης τροφίμων και την αξιοποίηση των πλεοναζόντων τροφίμων. Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο ευθυγραμμίζεται με τις δημόσιες πολιτικές για την κοινωνική ένταξη, τη βιωσιμότητα και την κυκλική οικονομία , και εδραιώνει τον ρόλο της Τράπεζας Τροφίμων της Ναβάρας ως βασικού παράγοντα στην περιοχή.
Το μοντέλο δεν αντικαθιστά, αλλά μάλλον συμπληρώνει το παραδοσιακό σύστημα διανομής ωμών τροφίμων. Μέσω συγκεκριμένων πρωτοκόλλων ασφάλειας τροφίμων, εφοδιαστικής και ιχνηλασιμότητας , τα πλεονάζοντα τρόφιμα από τις κουζίνες των ιδρυμάτων διοχετεύονται σε κοινοτικές κουζίνες και συσσίτια, διασφαλίζοντας ότι οι μερίδες διατηρούν τα απαραίτητα πρότυπα υγιεινής και απολύμανσης για κατανάλωση.
Το έργο έχει σαφή εστίαση στη δικτύωση . Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονται η κυβέρνηση της Ναβάρας, η Αρχή Μητροπολιτικής Περιοχής της Παμπλόνα, το Δημόσιο Πανεπιστήμιο της Ναβάρας, το Πανεπιστήμιο της Ναβάρας, διάφορες εταιρείες εστίασης, κοινωνικοί φορείς και οργανισμοί όπως οι Ausolan, Elkarkide, Paris 365 και Alimenta Valores, η οποία είναι υπεύθυνη για τον συνολικό συντονισμό.
Κοινωνικός, περιβαλλοντικός και εκπαιδευτικός αντίκτυπος του μοντέλου της Ναβάρας
Όσον αφορά τα αποτελέσματα, το «Social Flavor» στοχεύει στην παροχή έως και 250 γευμάτων ημερησίως σε ευάλωτα άτομα, αξιοποιώντας τα πλεονάζοντα τρόφιμα. Κάθε γεύμα που σερβίρεται αποτρέπει το μαγειρεμένο φαγητό από το να καταλήξει στα σκουπίδια, με αποτέλεσμα σημαντική εξοικονόμηση πόρων και μείωση των εκπομπών.
Από περιβαλλοντική άποψη, το έργο συμβάλλει στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα που συνδέεται με τα απόβλητα τροφίμων , αποφεύγοντας τόσο την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από την αποσύνθεση των αποβλήτων όσο και τη σπατάλη νερού, ενέργειας και πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τους.
Η πρωτοβουλία ενσωματώνει επίσης μια συνιστώσα εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης που απευθύνεται σε δικαιούχους, εθελοντές και συμμετέχοντες οργανισμούς. Μέσω εργαστηρίων και δραστηριοτήτων ενημέρωσης, ο στόχος είναι να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα ευρηματικότητας που εκτείνεται πέρα από το ίδιο το έργο, σε σπίτια, σχολεία και επιχειρήσεις.
Το «Social Flavor» δημιουργήθηκε με σκοπό να γίνει ένα μακροπρόθεσμο έργο και ενδεχομένως να το αναπαράγει σε άλλες περιοχές. Η Nati Vitórica, Αντιπρόεδρος της Τράπεζας Τροφίμων της Ναβάρας, δήλωσε τον στόχο της καθιέρωσης του μοντέλου ως σημείου αναφοράς στην περιοχή της Ναβάρας, ενώ η Πρόεδρος Marisol Villar τόνισε ότι η πρωτοβουλία καταδεικνύει πώς η συνεργασία μεταξύ οργανισμών μπορεί να μετατρέψει μια σύνθετη πρόκληση σε μια πραγματική ευκαιρία για την περιοχή.
Αυτού του είδους τα έργα δείχνουν ότι η χρήση των προετοιμασμένων πλεονασμάτων δεν είναι απλώς θέμα περιστασιακής αλληλεγγύης, αλλά ένα δομικό στοιχείο στο πλαίσιο των πολιτικών πρόληψης των αποβλήτων , ικανό να βελτιώσει την ποιότητα της επισιτιστικής βοήθειας, μειώνοντας ταυτόχρονα την πίεση στο περιβάλλον.
Η τεχνολογία στην υπηρεσία της δωρεάς: η περίπτωση του Donations+
Στον επιχειρηματικό κόσμο, η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σπατάλη τροφίμων συνοδεύεται από την εμφάνιση συγκεκριμένων τεχνολογικών λύσεων . Μία από τις τελευταίες που έφτασαν στην ισπανική αγορά είναι το Donations+ , ένα εργαλείο που λάνσαρε η Too Good To Go, μια πλατφόρμα που ειδικεύεται στη διαχείριση πλεονασμάτων, για τη διευκόλυνση των δωρεών τροφίμων από επιχειρήσεις τροφίμων σε φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Αυτή η λύση προκύπτει σε ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από νέες νομικές υποχρεώσεις, όπως αυτές που περιλαμβάνονται στον Νόμο 1/2025 για την Πρόληψη της Απώλειας και της Σπατάλης Τροφίμων , ο οποίος θα απαιτεί από τις εταιρείες να έχουν σχέδια πρόληψης , να δίνουν προτεραιότητα στην ανθρώπινη κατανάλωση πλεονασμάτων μέσω δωρεών και να επισημοποιούν συμφωνίες με κοινωνικούς οργανισμούς, μεταξύ άλλων μέτρων.
Στόχος του Donations+ είναι η επαγγελματικοποίηση και η ψηφιοποίηση μιας διαδικασίας που σε πολλές περιπτώσεις παραμένει χειροκίνητη και ασυνεπής . Στην πράξη, πολλές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολύπλοκη γραφειοκρατία, δυσκολίες στον συντονισμό με τους οργανισμούς-αποδέκτες και έλλειψη εργαλείων για την ορθή τεκμηρίωση των δωρεών και την πρόσβαση σε φορολογικά κίνητρα.
Το ίδιο το Too Good To Go επισημαίνει επίσης ότι οι κοινωνικοί φορείς συχνά δεν γνωρίζουν πότε και πού είναι διαθέσιμα τρόφιμα ή τι ακριβώς περιέχει κάθε δωρεά, γεγονός που περιπλέκει τον προγραμματισμό και μπορεί να προκαλέσει τη μη έγκαιρη αναδιανομή μέρους του πλεονάσματος, παρά τη βούληση όλων των μερών.
Το Donations+ παρουσιάζεται ως επέκταση της τεχνολογικής πλατφόρμας της εταιρείας , σχεδιασμένη για τον τομέα του λιανικού εμπορίου και της φιλοξενίας, και επιδιώκει να γεφυρώσει αυτό το χάσμα μεταξύ επιχειρήσεων και φιλανθρωπικών οργανώσεων μέσω ενός κεντρικού και ιχνηλάσιμου συστήματος διαχείρισης.
Πώς λειτουργεί το Donations+ και τι προσφέρει σε εταιρείες και οργανισμούς
Το Donations+ λειτουργεί ψηφιοποιώντας πλήρως τη διαδικασία δωρεάς . Χρησιμοποιώντας ένα PDA, μια κινητή συσκευή ή έναν υπολογιστή, οι επιχειρήσεις σαρώνουν τα προϊόντα που σκοπεύουν να δωρίσουν και δημιουργούν αυτόματα ένα αρχείο που περιγράφει λεπτομερώς τα τρόφιμα που περιλαμβάνονται σε κάθε αποστολή.
Μόλις δημιουργηθεί, η δωρεά δημοσιεύεται στην πλατφόρμα και αποστέλλεται μια ειδοποίηση σε πραγματικό χρόνο σε φιλανθρωπικά ιδρύματα που πληρούν τα κριτήρια συμβατότητας όσον αφορά τα χρονοδιαγράμματα, τη χωρητικότητα και τους τύπους προϊόντων. Αυτοί οι οργανισμοί μπορούν στη συνέχεια να κάνουν κράτηση για τη δωρεά αμέσως, βελτιώνοντας σημαντικά τον συντονισμό σε σύγκριση με τα παραδοσιακά συστήματα που βασίζονται σε κλήσεις ή email.
Για τις επιχειρήσεις, το εργαλείο μειώνει τον διοικητικό φόρτο εργασίας που σχετίζεται με τις δωρεές, βελτιώνει τα ποσοστά είσπραξης και παρέχει πλήρη ιχνηλασιμότητα με πρόσβαση σε δελτία παράδοσης, ψηφιακές υπογραφές και πιστοποιητικά δωρεάς έτοιμα για ελέγχους. Διευκολύνει επίσης την πρόσβαση σε φορολογικά κίνητρα , όπως η δυνατότητα έκπτωσης μεταξύ 40% και 50% της αξίας των δωρεών τροφίμων από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Για τους κοινωνικούς οργανισμούς, το σύστημα παρέχει ενημερωμένες πληροφορίες σχετικά με τα προϊόντα που είναι διαθέσιμα, σε ποια ποσότητα και σε ποια ώρα , βοηθώντας τους να σχεδιάσουν καλύτερα την εφοδιαστική αλυσίδα και να διασφαλίσουν ότι οι δωρεές ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων που εξυπηρετούν.
Με αυτό το λανσάρισμα, η Too Good To Go ενισχύει τη δέσμευσή της να συνεργάζεται ολοκληρωμένα με το οικοσύστημα τροφίμων , συμπληρώνοντας την γνωστή εφαρμογή «surprise pack» για πλεονάζοντα τρόφιμα με νέες λύσεις που καλύπτουν διαφορετικές φάσεις της αλυσίδας και διαφορετικούς τύπους προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων τροφών για κατοικίδια ή κουτιών ντουλαπιού που απευθύνονται σε μάρκες μαζικής αγοράς.
Η εταιρεία, με παρουσία σε περισσότερες από 20 χώρες , υποστηρίζει ότι η μείωση της σπατάλης τροφίμων απαιτεί ένα σύνολο συμπληρωματικών λύσεων και στενή συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, κοινωνικών οργανώσεων και κυβερνητικών φορέων. Η Donations+ εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική ως ένα ακόμη βήμα για να διευκολύνει την παράδοση πλεονάζοντος φαγητού σε όσους το χρειάζονται, αντί να καταλήγει, για άλλη μια φορά, στα σκουπίδια.
Το τρέχον τοπίο δείχνει μια βαθιά αλλαγή προσέγγισης στον τρόπο αντιμετώπισης της σπατάλης τροφίμων : από περιφερειακές στρατηγικές όπως το «Όχι Απορρίμματα 2030» σε ευρωπαϊκά πλαίσια διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, περνώντας μέσα από δίκτυα συλλογής δεδομένων στους αγρούς, κοινωνικά έργα όπως το «Κοινωνική Γεύση» και τεχνολογικά εργαλεία όπως το Donations+, διαμορφώνεται ένα δίκτυο πρωτοβουλιών που, αν και ποικίλο, δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση: ότι τα τρόφιμα παράγονται, διανέμονται και καταναλώνονται με μεγαλύτερο σεβασμό για το περιβάλλον, περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη και πολύ πιο υπεύθυνη χρήση κάθε τροφίμου.
